Zamknij

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej na6.pl/cookies.pdf.

na6.pl

Architektura i sztuka romańska

epoka: Średniowiecze

dział: Osiągnięcia cywilizacji

  • Cechy architektury romańskiej
  • Rzeźba i malarstwo w stylu romańskim
  • Cechy architektury romańskiej

    Na bazie wzorów rzymskich, karolińskich, bizantyjskich, a nawet islamskich wyrósł w architekturze średniowiecznej styl zwany romańskim. Choć termin „sztuka romańska” wprowadzono w XIX wieku, to sam styl pojawiła się w XI wieku i trwał do połowy XIII. Warto zaznaczyć, że nie we wszystkich krajach rozwijał się w tym samym czasie. Pojawił się na terenie Francji, a dzięki szlakom kupieckim i pielgrzymim rozprzestrzenił w całej Europie, stając się jednym z przejawów jej jedności. W Polsce rozwój architektury romańskiej przypada na XII i XIII wiek. Wybudowano wówczas liczne kościoły, okazałe katedry i kolegiaty oraz benedyktyńskie i cysterskie opactwa.

     

    Podstawowym tworzywem w architekturze romańskiej były wielkie ciosane bloki kamienne, a w rejonach gdzie brakowało kamienia budowano z dość drogiej cegły.

     

    Cechy sztuki romańskiej były następujące:

    • sztuka miała charakter sakralny,
    • w pierwszym okresie rozwoju stylu romańskiego Kościoły budowano na planie koła (rotundy), a następnie krzyża,
    • budowla miała system nawowy (tzn. nawa główna i dwie nawy boczne), zakończone poprzecznym transeptem oraz prezbiterium, (gdzie przebywał chór) i absydą, skierowaną na wschód,
    • układ świątyni miał charakter halowy lub bazylikowy,
    • mury były grube, masywne, nadawały budowli charakter obronny,
    • sklepienia miały charakter kolebkowy, beczkowy, krzyżowy lub płaski – ten najczęściej w świątyni halowej np.: w Rawennie,
    • okna budowano stosunkowo niewielkie, wzmocnione dodatkowo wewnętrznymi kolumnami. Zastosowanie biforium (łac. biforia – dwudrzwiowy) tzn. arkadowych okien lub przezroczy podzielonych na dwie części oraz triforium okien lub przezroczy podzielonych na trzy. Takie triforium umieszczano także w grubości muru i wejściach wewnątrz kościoła.
    • sklepienia, otwory okienne, portale (obramowane wejścia do świątyni) wykańczały łuki (niepełne koła),
    • podczas budowy stosowano jeden powtarzający się moduł, co dawało poczucie porządku i proporcjonalności,
    • wewnątrz kościoła romańskiego panował półmrok, ze względu na małe okna,
    • wnętrza były bardzo skromnie zdobione,
    • zastosowanie wewnętrznych kolumn, podtrzymujących np.: sklepienia. Kolumny były proste, grube i mało ozdobne.

    Przykłady polskiej architektury romańskiej:

    • Palatia na Ostrowie Lednickim,
    • Krypta świętego Leonarda na Wawelu,
    • Katedra w Poznaniu,
    • Kościół w Trzemesznie,
    • Kościół benedyktynów w Tyńcu,
    • Kościół benedyktynów Mogilnie,
    • Kolegiata świętego Piotra i Pawła w Kruszwicy (XII wiek),
    • Kolegiata w Tumie pod Łęczycą (XII wiek),
    • Kolegiata świętego Marcina w Opatowie (XII wiek),
    • Kościoły kanoników regularnych w Czerwińsku,
    • Kościoły kanoników regularnych w Strzelnie,
    • Kościół Norbertanek w Strzelnie,
    • Kościół świętego Idziego w Inowłodziu,
    • Kościół w Żarnowie,
    • Kościół w Prendocinie,
    • Katedra Łęczycy,
    • Kościół świętego Andrzeja w Krakowie,
    • Klasztor cysterski w Wąchocku, Koprzywnicy, Sulejowie wszystkie prawdopodobnie według projektów brata Simona,
    • Opactwo Cysterek w Trzebnicy (XIII wiek),
    • Kościół Najświętszej Marii Panny na Piasku we Wrocławiu,
    • Kościół świętego Michała na Ołbinie we Wrocławiu,
    • Kościół świętego Jakuba w Sandomierzu ufundowany przed 1211 rokiem przez księżniczkę Adelajdę, córkę Kazimierza II Sprawiedliwego, wybudowany z czerwonej cegły.

    Przykłady architektury romańskiej poza Polską :

    • Rotunda grodowa świętego Mikołaja w Cieszynie,
    • Świątynia halowa w Rawennie,
    • Fasada katedry świętego Marcina w Lukce (XII wiek) na terenie Toskanii,
    • Krużganek klasztoru benedyktyńskiego w Moissac, na terenie Langwedocji (XII wiek),
    • Bazylika katedralna w Spirze,
    • Katedra w Golarze (środkowe Niemcy),
    • Budynek uniwersytetu w Oksfordzie (XII wiek).
    Małgorzata Grządziel