Zamknij

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej na6.pl/cookies.pdf.

na6.pl

Filozofia

epoka: Nowożytność

dział: Osiągnięcia cywilizacji

  • Blaise Pascal
  • Francuscy filozofowie oświecenia
  • Angielscy filozofowie oświecenia
  • Immanuel Kant
  • Koncepcja społeczna K. Marksa i J.S. Milla
  • Fryderyk Nietzsche
  • Wolter

    Spośród wymienionych powyżej filozofów i myślicieli największe znaczenie przypisuje się Wolterowi nazywając go „królem filozofów”, on też uchodził za najbardziej wpływowego myśliciela doby Oświecenia we Francji.

     

    Wolter (1694 – 1778) był synem paryskiego notariusza, w 1704 roku rozpoczął naukę w kolegium jezuickim, następnie został królewskim historiografem. W wieku 16 lat opublikował swój pierwszy utwór literacki, w kolejnych latach napisał wiele satyr, powieści, poematów, dramatów, prac historycznych, a przede wszystkim powiastek filozoficznych. Wolter namiętnie uprawiał publicystykę, był współautorem pierwszej na świecie encyklopedii. Jego najpopularniejsze utwory to:

    • „Kandyd”,
    • „Dziewica orleańska”,
    • „Zadig”,
    • „Tak toczy się światek”,
    • „Księżniczka Babilonu”,
    • „Prostaczek”,
    • „Traktat o tolerancji”,
    • Słownik filozoficzny”.

     

    Wolter toczył bujne życie towarzyskie, znano go nie tylko w kręgach dworu francuskiego, ale i pruskiego, gdzie przyjaźnił się z Fryderykiem II. Los skierował Woltera nawet do „wnętrza Bastylii”, gdzie przebywał jedenaście lat. Po powrocie z więzienia wystawiono jego tragedie zatytułowaną „Edyp”, w której wypowiedział znamienne słowa: „ Temu co nasze oczy widzą zaufajmy: W tym tkwią wyrocznie, trójnóg i bogowie!”. Wyjątkowość tych słów tkwi w zwróceniu uwagi na możliwość poznania zmysłowego i rozumowego, którego w owym czasie Wolter był gorliwym orędownikiem racjonalizmu.

     

    W latach 1726 – 1729 Wolter przebywał na terenie Anglii, po powrocie do Francji wydał (w roku1733) „Listy o Anglikach”, w których wychwalał postępowość tamtejszej polityki, szczególnie ustroju oraz filozofii (był prawdopodobnie pod wpływem J. Locka ). Wolter popierał (podobnie jak Locke) walkę z dogmatyzmem oraz uznanie wolności człowieka. Zwalczał feudalizm i monarchię despotyczną, był zwolennikiem empiryzmu. Twierdził, że prawdziwe jest jedynie to co racjonalne i dające się poznać rozumem, który ma władzę wszechmocna i niezawodną. Wolter krytykował wszelką metafizykę twierdząc: „ Na końcu prawie każdego rozdziału, poświęconego metafizyce powinniśmy postawić dwie litery: N.L., non liquet, to niejasne”.

    Wolter napisał wiele powiastek filozoficznych, które propagowały nowe, oświeceniowe poglądy. Podobne do głoszonych przez Woltera idee, postawy, tendencje w literaturze i publicystyce nawet stosowanie formy powiastek filozoficznych nazywano wolterianizmem.

     

    Oto pozostałe poglądy Woltera:

    • odrzucał wszelkie autorytety, w tym władzy i Kościoła,
    • opowiadał się za tolerancją, wypowiadając słynne do dziś słowa: „Nie zgadzam się z tym co mówisz, ale oddam życie, abyś miał prawo to powiedzieć”,
    • chwalił racjonalizmem i popularyzował empiryzm. Twierdził, iż poznanie kształtuje się przez doświadczenie, wszystko poza tym jest tylko hipotezą,
    • był zwolennikiem libertynizmu,
    • twierdził, że sprawiedliwość jest wartością uniwersalną i ponadkulturową,
    • uznawał istnieje Boga, dlatego niektórzy zaliczali go do francuskich deistów,
    • był przeciwny religii objawionej i instytucji Kościoła, ale zwolennikiem tzw. religii naturalnej,
    • postulował rozdział państwa i Kościoła oraz tolerancję dla wszystkich religii,
    • ostrymi wypowiedziami ośmieszał i kompromitował duchowieństwo,
    • bronił praw rozumu i jego niezależności.

     

    Roli Woltera w historii i filozofii niech świadczy napis umieszczony na karawanie, która wiozła jego ciało: „On udzielił Duchowi Człowieczeństwa olbrzymiego impulsu: on przygotował nas do wolności”.

     

    Małgorzata Grządziel